Effectieve feedback processen in hoger onderwijs  0

Feedback is een van de meest waardevolle en effectieve middelen die docenten kunnen gebruiken om het leren van studenten te bevorderen. Maar “feedback” is enkel waardevol en effectief onder bepaalde omstandigheden en bij juist gebruik. Wat is bekend over effectieve feedback in het hoger onderwijs, in zowel face-to-face onderwijs als onderwijs op afstand?

 

 

In dit boek beschrijven de auteurs een nieuwe kijk op feedback. Ze beargumenteren dat een ontwikkelingsgerichte onderwijsaanpak ook een ontwikkelingsgerichte feedbackaanpak vraagt. De manier waarop feedback momenteel wordt Ingezet, is vaak een overdracht van informatie van docent naar student, waarbij de student slechts een passieve ontvanger lijkt te zijn. De auteurs bepleiten een verandering in ons denken over de aard en functie van feedback. We zouden daarbij vooral ons kijkkader moeten aanpassen. Van feedback als informatieoverdracht vanuit de docent moet de focus worden verlegd naar het effect van feedback op de opvattingen, het gedrag en het leren van studenten. Met deze nieuwe manier van kijken naar feedback verandert er niet alleen iets in ons denken, maar ook in de aanpakken die we als effectief bestempelen. Feedback literacy is hierin een kernconcept. Dit is de vaardigheid van studenten om feedbackopmerkingen te vertalen naar eigen acties om zelf het leren en ontwikkelen te reguleren en bevorderen.

 

Paradigmatische verschuiving

Net als bij de overgang van student-gecentreerd leren, komt deze overgang voort uit het besef dat het leren een proces is dat plaatsvindt bij de lerende, en het besef dat dit proces aangestuurd wordt door de lerende zelf. De docent draait niet direct aan de knoppen, dat doet de student. De docent kan de student wel wijzen op nieuwe knoppen, of knoppen die anders ingesteld kunnen worden, maar de student zal dit zelf moeten doen. Zelfs de sterkste meest waardevolle feedback die een docent kan geven, heeft geen impact als de student die informatie niet gebruikt om vaardigheden, kennis, of motivatie zelf te sturen.

 

Afstandsonderwijs

Zeker in de huidige ontwikkelingen naar meer inzet van afstandsonderwijs is het voor studenten van groot belang om vaardigheden aan te leren om het eigen leerproces te sturen. Een belangrijke vaardigheid is daarbij het inzetten van feedback. Het is niet vanzelfsprekend dat studenten feedbackvaardigheden hebben. De auteurs proberen in dit boek de vraag te beantwoorden op welke manieren docenten zodanig feedback kunnen geven, dat juist de studenten hun metacognitieve vaardigheden ontwikkelen. Ze geven suggesties en voorbeelden uit diverse contexten en besteden ook specifieke aandacht voor technologische mogelijkheden om studenten te ondersteunen in het vaardiger worden om feedback in te zetten voor hun eigen leren.

 

Uitdaging voor docenten

De voortdurende ontwikkeling bij studenten staat centraal in deze voorbeelden. Het valt daarbij op dat tussentijdse feedbackmomenten belangrijk zijn. De auteurs dagen docenten uit om niet alleen inhoudelijke, taak- en procesgerichte feedback te geven, maar ook feedback die gericht is op de manier waarop de student de feedback kan gebruiken. Om als docent meer zicht te krijgen op wat studenten met de feedback doen is het van belang om studenten te laten reageren op de feedback. Dit kan op gestructureerde manieren, bijvoorbeeld in een opdracht om te reflecteren op de feedback of om een nadere planning te maken aan de hand van de feedback. Maar dit kan ook op een minder gestructureerde manier door in dialoog te gaan met studenten wat zij waardevol vinden aan de feedback en hoe ze dit gaan gebruiken voor het verdere leerproces. De feedbackdialoog is zo hét instrument om inzicht te krijgen in de feedbackvaardigheden van studenten en op de effectiviteit van de feedback.

 

Goed voorbeeld

De auteurs beschrijven dit als een paradigmaverschuiving van feedbackaanpakken gericht op informatieoverdracht naar feedbackaanpakken gericht op de studentbetrokkenheid en actie. Dit zijn grote woorden, maar naar mijn idee terecht zo gekozen. Als we kijken naar de manieren waarop we in het huidige hoger onderwijs feedback geven aan studenten, dan lijkt het wenselijk om ons als docenten vaker af te vragen op welke manier studenten eigenlijk omgaan met onze feedback en waarom dat zo is. Ik zie gelukkig ook vele goede voorbeelden van ontwikkelingsgerichte feedbackaanpakken. Eén zo’n voorbeeld wordt gebruikt in de universitaire lerarenopleidingen, waarbij het Modelgestuurd Leren van Succes een structuur geeft aan studenten om te werken aan de manieren waarop ze feedback van verschillende kanten kunnen gebruiken om hun eigen ontwikkeling tot docent in het voortgezet onderwijs te sturen.

 

Dit boek geeft een visie op feedback en op feedback literacy vanuit een ontwikkelingsgerichte opvatting over onderwijs en leren. De diverse voorbeelden uit de praktijk en de nadruk op technologische instrumenten die ingezet kunnen worden, maakt dit boek zeer lezenswaardig in deze huidige situatie. Laat je inspireren!

 

Winstone, N., & Carless, D. (2019). Designing effective feedback processes in higher education: A learning-focused approach. London: SRHE/Routledge.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *