Onderwijskunde voor hoger onderwijs  0

Bij het opleiden van beginnende docenten hebben we materialen nodig die in heldere taal onderwijskundige onderwerpen beschrijven en toelichten. We proberen daarmee een taal te geven waarmee docenten kunnen reflecteren op hun eigen onderwijs en waarmee ze met elkaar in gesprek kunnen gaan over innovaties in het onderwijs. Dit boek is geschreven voor beginnende docenten in het hoger onderwijs. 

Het geeft een overzicht van onderwerpen waar beginnende docenten mee te maken krijgen. Dit zijn de onderwerpen waarover een docent op de universiteit moet kunnen reflecteren in bijvoorbeeld het BKO-dossier, zoals cursusontwerp, klassenmanagement, beoordelen en student motivatie. Dit boek is relevant voor docenten op de universiteit die bijvoorbeeld bij het ICLON een training volgen. Het zet de onderwerpen die behandeld worden in de trainingen in het brede kader van bekwaamheden die verwacht worden van een docent aan onze universiteit. Tevens kunnen trainers relevante hoofdstukken uit dit boek gebruiken als leesmateriaal bij hun cursussen. Een groot voordeel daarbij is dat in de teksten verwezen wordt naar de onderwijswetenschappelijke literatuur, waardoor het voor geïnteresseerden eenvoudig is om relevante literatuur, die iets dieper op het onderwerp in gaat, te achterhalen.

 

In deze bespreking wil ik enkele hoofdstukken uitlichten welke specifiek interessant zijn voor trainingen aan docenten op de universiteit en waarvan we kunnen verwachten dat deze in de komende jaren meer aandacht gaan vragen. Hierna zal ik de hoofdstukken over blended Learning, inclusief onderwijs en effectieve onderzoeksbegeleiding nader toelichten en aangeven op welke manier deze relevant zijn voor de training van beginnende docenten in het hoger onderwijs.

 

Blended Learning

Blended learning is een onderwerp dat sterk in de belangstelling staat, niet alleen binnen de Universiteit Leiden, maar in het gehele hoger onderwijs veld. Het is verworden tot een panacee, terwijl niemand echt duidelijk voor ogen heeft wat er bedoeld wordt met ‘blended learning’. Het hoofdstuk in dit boek over dit onderwerp geeft in enkele pagina’s een helder overzicht over wat er verstaan wordt onder blended learning, waarbij enkele veel gebruikte terminologieën, zoals ‘distributed learning’, synchrone en asynchrone omgevingen, helder ingevoerd worden. Deze termen worden gerelateerd aan leertheorieën met een focus op hoe studenten heden ten dagen als ‘digital natives’ leren. Alhoewel ook enkele ‘nieuwe’ technologieën besproken worden licht hierop niet de nadruk. Deze zouden toch binnen de kortste tijd verouderd zijn en vervangen door nieuwe trends. Het aardige van dit hoofdstuk is dat het kort alle aspecten aanstipt die relevant zijn om te overwegen voor een beginnend docent alvorens verdere stappen te zetten in het herontwerp van eigen onderwijs.

 

Inclusief onderwijs

Een ander onderwerp waarvan we kunnen verwachten dat het steeds belangrijker gaat worden in de komende jaren is omgaan met diverse groepen studenten. Dit is een onderwerp waarover nog veel te leren is voor alle onderwijsgevers aan de universiteit. Het huidige onderwijs is veelal gericht op een bepaald soort studentengroep waardoor verschillende groepen zich minder, of zelfs niet aangesproken voelen. Maar hoe moeten docenten hun onderwijs dan anders inrichten. Dit hoofdstuk geeft een eerste verkenning van het onderwerp. Een verkenning waarmee het discourse aangegaan kan worden naar de relevantie van ‘inclusive education’ en naar manieren waarop het onderwijs heringericht kan worden. Voordat er werkelijk veranderingen zullen plaatsvinden, zullen docenten eerst het probleem moeten erkennen. Dit bewustwordingsproces kan gestimuleerd worden door samen het hoofdstuk te lezen en te bediscussiëren wat in ons onderwijs zou moeten veranderen en hoe wij als docenten zullen moeten veranderen. De nadruk in deze problematiek gaat niet zozeer over de toestroom van internationale studenten naar het hoger onderwijs, maar veel meer om de diverse groepen studenten die reeds in onze opleidingen aanwezig zijn. We zullen, als docenten, moeten beseffen dat het behoren tot een minderheidsgroep (in wat voor vorm dan ook) kan leiden tot gevoelens van onvrede, of zelfs intimidatie, die leiden tot verminderde leerprestaties. Enkel door deze emoties te erkennen en te reguleren, door aanpassingen in ons gedrag en ons onderwijs, kunnen we inclusieve onderwijsleeromgevingen creëren.

 

Effectieve onderzoeksbegeleiding

Meer en meer onderwijsactiviteiten vinden plaats in projectvorm, waarin studenten in groepen of individueel onderzoeksactiviteiten uitvoeren. Bij dergelijke activiteiten heeft de docent een begeleidende rol. Beginnende docenten zullen deze rol moeten leren. Veelal leren docenten in het hoger onderwijs deze rol in de praktijk, door vallen en opstaan. Meer er is reeds veel over bekend, en het leerproces bij beginnende docenten zou versneld kunnen worden door goede voorbeelden en door reflectie op eigen praktijk. Dit hoofdstuk geeft een overzicht van kenmerken van effectieve begeleiding waarmee beginnende begeleider een snelle start kunnen maken.  Het geeft een overzicht van de belangrijkste fases  van begeleiding van onderzoek en geeft diverse voorbeelden van hoe de begeleiding afgestemd kan worden op de specifieke student. Voor verdere uitdieping van dit onderwerp wordt verwezen naar de onderwijswetenschappelijke literatuur. Dit hoofdstuk, net als het gehele boek, heeft dan ook de pretentie om niet meer te zijn dan een eerste verkenning van het onderwerp.

 

Afsluiting

Dit is een boek die de meesten niet van kaft tot kaft zullen lezen, maar selectief delen zullen lezen en gebruiken om het discourse in te gaan over een specifiek onderwerp. De besproken hoofdstukken lijken in ieder geval geschikt om voor te leggen aan cursisten om zo een gezamenlijk startpunt te hebben om met elkaar van gedachten te wisselen over leren en instructie in het hoger onderwijs.

 

Roeland van der Rijst

 

Pokorny, H., & Warren, D. (Eds.) (2016). Enhancing teaching practice in higher education. London: Sage.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *