Uitdagend vakonderwijs  0

Janssenetal(2016)_CoverIn het boek Uitdagend gedifferentieerd vakonderwijs van Janssen, Hulshof en Van Veen wordt een ‘generatieve toolkit’ beschreven voor het aanpassen van het onderwijs door leraren. Deze praktische gereedschapskist voor leraren is gebaseerd op bestaande onderwijskundige kennis. Dit nieuwe perspectief op bestaande kennis zorgt ervoor dat het onderwijs praktisch herontwikkeld kan worden en op een gedifferentieerde manier aangeboden kan worden zodat alle leerlingen uitgedaagd worden.

 

‘In goed onderwijs verwerven leerlingen waardevolle inhouden, op een wijze die voortbouwt op wat een leerling wil en kan (leerbaar) en die praktisch uitvoerbaar is voor een leraar’ (p. 55)

 

Onderwijsgereedschap

Deze onderwijsgereedschapskist bestaat uit een beperkte pakket van vier bouwstenen en twee regels. De vier ‘bouwstenen’, waaruit iedere les bestaat, is uitleg, uitgewerkt voorbeeld, hele taak en deeltaak. Deze bouwstenen kunnen in verschillende combinaties aangeboden worden. Zo bestaan reguliere lessen vaak uit eerst uitleg dan een uitgewerkt voorbeeld, waarna leerlingen deeltaken maken. Als afsluiting komt dan eventueel nog een hele taak waarin leerlingen alle lesstof in een nieuwe situatie moeten toepassen.
De auteurs stellen dat door twee ‘regels’ toe te passen reguliere lessen sterk verbeterd kunnen worden. Dit kan door een les of lessenserie te beginnen met de hele taak en daarna hulp op maat te bieden voor leerlingen die dat nodig hebben om de hele taak succesvol af te ronden. Door het toepassen van deze twee regels ontstaat een onderwijsleersituatie waarbij de leraar gedifferentieerd onderwijs kan bieden voor alle leerlingen. En daarbij komt dat deze manier van werken voor leraren praktisch toepasbaar is, omdat er gebruik gemaakt kan worden van hele taken en deeltaken die reeds beschreven staan in methodes en andere bronnen voor lesmateriaal.

 

Bouwstenen en regels

Door de eenvoud van deze gereedschapskist kan het lijken als of er een loopje genomen wordt met de huidige onderwijskundige kennis. Maar de auteurs beschrijven de achterliggende onderwijskundige inzichten waarop dit gereedschap is gebaseerd en maken duidelijk dat deze eenvoudige set van bouwstenen en regels in lijn is met de huidige stand van de onderwijskundige kennis. De lezer van dit boek zal wel een beeld moeten hebben van onderwijsleersituaties en wat daarin belangrijk is om de waarde van het nieuwe perspectief te herkennen. Tevens zal de lezer gebaat zijn als deze reeds beschikt over een taal om over onderwijsleersituaties te praten. Termen zoals motivatie, feedback en differentiëren zijn theoretisch geladen begrippen die door lezer verschillend kunnen worden uitgelegd als gevolg van de gevarieerdheid aan onderwijservaringen, opvattingen over goed onderwijs en achtergronden van het lezerspubliek.

 

Voor elk vak geschikt

Het boek eindigt met een sectie met uitwerkingen van de hele-taak-eerst en hulp-op-maat regels voor een aanzienlijk aantal schoolvakken opgesteld door vakexperts. Deze sectie geeft een goed beeld van wat de aard van een hele taak is en geeft tevens vele praktische suggesties voor hele taken bij verschillende onderwerpen uit de diverse schoolvakken. Uiteraard zullen leraren hele taken bij ieder onderwerp moeten selecteren of zelf samenstellen. Dit vergt vakdidactisch inzicht, besef van de cognitieve ontwikkeling van leerlingen in de onderwerpen en veel creativiteit. Uiteraard kunnen leraren gebruik maken van bestaande hele taken uit methodes en andere bronnen, maar over het algemeen zullen deze geherformuleerd moeten worden om bruikbaar te zijn als hele taak bij de start van een les of lessenserie. Voor beginnende leraren is het daarom interessant om zowel ervaring op te doen met bestaande hele taken, maar zeker ook zelf hele taken te ontwikkelen. De ervaringen van vakexperts met het ontwikkelen en toepassen van hele taken en hulp op maat zijn relevant voor leraren-in-opleiding en beginnende leraren. In dit boek staat deze praktijkkennis van experts niet centraal, maar kan voor het opleiden van leraren wel relevante informatie opleveren.

 

Direct aan de slag

Naast leraren-in-opleiding hebben reguliere leraren ook veel aan de beschreven gereedschapskist en de theoretische onderbouwing in dit boek. De vakspecifieke uitweringen geven een overvloed aan direct toepasbare lesonderdelen. Iedere leraar kan met deze gereedschapskist direct aan de slag om het onderwijs uitdagend en gedifferentieerd aan te bieden aan alle leerlingen en het eigen onderwijsrepertoire te blijven uitbreiden.

 

Janssen, F., Hulshof, H., & van Veen, K. (2016). Uitdagend gedifferentieerd vakonderwijs: praktisch gereedschap om je onderwijsrepertoire te blijven uitbreiden. Leiden: Universiteit Leiden.

 

Fulltext: Uitdagend gedifferentieerd vakonderwijs

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *